Do not personalize the patient's words and behavior.
In the profession caring for the elderly, patients, người chăm sóc có thể gặp những tình huống rất khó xử. Người bệnh cáu gắt, không hợp tác, nói lời khó nghe, từ chối giúp đỡ, trách móc hoặc có thái độ như không hài lòng dù người chăm sóc đã cố gắng.
Những lúc như vậy, người chăm sóc rất dễ buồn, tự ái hoặc nghĩ rằng người bệnh ghét mình, coi thường mình, cố tình làm khó mình. Cảm giác ấy rất thật, vì người chăm sóc cũng là con người, cũng biết mệt, biết buồn và biết tổn thương.
Nhưng nếu cá nhân hóa mọi lời nói và hành vi khó chịu của patients, người chăm sóc sẽ rất khó làm nghề lâu dài. Mỗi câu nói nặng sẽ trở thành một vết thương. Mỗi lần patients không hợp tác sẽ trở thành một sự xúc phạm. Lâu dần, người chăm sóc dễ mất kiên nhẫn, phản ứng nóng hoặc làm việc với tâm trạng nặng nề.
Vì vậy, không cá nhân hóa lời nói và hành vi của người bệnh là một kỹ năng professional ethics rất quan trọng. Không phải để chịu đựng mọi thứ một cách mù quáng, mà để hiểu đúng, giữ bình tĩnh và phản ứng chuyên nghiệp hơn.
Cá nhân hóa là gì trong nghề chăm sóc?
Cá nhân hóa nghĩa là người chăm sóc xem mọi lời nói hoặc hành vi khó chịu của người bệnh như một sự tấn công trực tiếp vào mình.
Ví dụ, người bệnh nói: “Cô làm chẳng được việc gì.” Người chăm sóc nghĩ: “Mình cực như vậy mà bị nói thế.”
The patient từ chối ăn và cáu: “Đừng có ép tôi.” Người chăm sóc nghĩ: “Mình lo cho họ mà họ không biết điều.”
The patient không hợp tác khi thay đồ. Người chăm sóc nghĩ: “Người này cố tình làm khó mình.”
Những suy nghĩ này có thể hiểu được. Nhưng nếu người chăm sóc luôn giữ cách nghĩ đó, công việc chăm sóc sẽ trở nên rất nặng.
Không cá nhân hóa nghĩa là người chăm sóc biết dừng lại một chút và tự hỏi: người bệnh có đang đau không, mệt không, sợ không, xấu hổ không, lo lắng không, hay đang khó chịu vì phải phụ thuộc không?
Câu hỏi đó giúp người chăm sóc nhìn tình huống rộng hơn.
Vì sao người bệnh có thể cáu gắt hoặc khó chịu?
The patient có thể cáu gắt vì nhiều lý do không liên quan trực tiếp đến người chăm sóc.
Họ có thể đau. Họ có thể mất ngủ. Họ có thể ăn không ngon. Họ có thể lo lắng về bệnh tình. Họ có thể buồn vì phải nằm lâu. Họ có thể xấu hổ vì cần người khác hỗ trợ vệ sinh, thay đồ, thay tã hoặc đi lại.
Một người đang đau và phụ thuộc thường rất dễ nhạy cảm. Họ có thể nói nặng lời không phải vì muốn làm tổn thương người chăm sóc, mà vì chính họ đang không chịu nổi cảm giác bất lực trong cơ thể mình.
Điều này không có nghĩa là mọi lời nói khó chịu đều đúng. Nhưng hiểu nguyên nhân phía sau giúp người chăm sóc không phản ứng ngay bằng sự tức giận.
Người bệnh không hợp tác có thể vì sợ
When patients không chịu ăn, không chịu tắm, không chịu thay đồ, không chịu đi lại hoặc không cho hỗ trợ, người chăm sóc dễ nghĩ là họ cố tình chống đối.
Nhưng nhiều khi phía sau sự không hợp tác là nỗi sợ.
The patient có thể sợ đau khi xoay người. Sợ té khi đứng lên. Sợ sặc khi ăn. Sợ lạnh khi tắm. Sợ xấu hổ khi thay tã. Sợ mất quyền tự chủ khi phải nhờ người khác giúp.
Nếu người chăm sóc chỉ ép cho xong việc, patients càng sợ và càng chống đối. Nhưng nếu người chăm sóc trấn an, báo trước và làm chậm lại, người bệnh có thể hợp tác hơn.
It can be said that:
- “Con làm chậm lại nha.”
- “Nếu đau cô/chú nói con dừng.”
- “Con che kín rồi mình thay nha.”
- “Mình nghỉ một chút rồi làm tiếp cũng được.”
Sự bình tĩnh của người chăm sóc giúp người bệnh bớt sợ.
Không cá nhân hóa không có nghĩa là bỏ qua mọi giới hạn
Không cá nhân hóa không có nghĩa là người chăm sóc phải chịu đựng mọi lời nói hoặc hành vi thiếu tôn trọng mà không có giới hạn.
Caregiver profession cần lòng trắc ẩn, nhưng cũng cần sự rõ ràng.
Nếu người bệnh thường xuyên nói lời quá nặng, có hành vi khiến người chăm sóc không an toàn, hoặc tình huống vượt quá khả năng xử lý, người chăm sóc cần báo gia đình hoặc người phụ trách.
Có thể nói nhẹ nhàng:
- “Dạ, em hiểu cô/chú đang khó chịu. Em sẽ làm chậm lại để cô/chú dễ chịu hơn.”
- “Dạ, cô/chú nói nhẹ với em một chút thì em sẽ dễ hỗ trợ hơn ạ.”
- “Dạ, tình huống này em xin phép báo gia đình để cùng tìm cách chăm sóc phù hợp hơn.”
Đặt giới hạn bằng giọng tôn trọng là một phần của đạo đức nghề.
Người chăm sóc cần giữ bình tĩnh trước khi phản ứng
Khi nghe lời khó chịu, phản ứng đầu tiên thường là muốn giải thích, cãi lại hoặc tự vệ. Nhưng trong chăm sóc, phản ứng quá nhanh có thể làm tình huống căng hơn.
Người chăm sóc nên dừng lại vài giây, hít thở, hạ giọng và trả lời ngắn.
Nếu người bệnh nói: “Cô làm gì cũng chậm”, có thể trả lời: “Dạ, em làm chậm để an toàn hơn cho cô/chú. Nếu chỗ nào chưa thoải mái, cô/chú nói em chỉnh nha.”
Nếu người bệnh nói: “Tôi không cần giúp”, có thể nói: “Dạ, em biết cô/chú muốn tự làm. Em đứng gần đây để nếu cần thì em hỗ trợ cho an toàn nha.”
Nếu người bệnh cáu khi ăn, có thể nói: “Mình nghỉ một chút rồi ăn tiếp cũng được, không cần vội ạ.”
Giữ bình tĩnh không làm người chăm sóc yếu đi. Ngược lại, đó là dấu hiệu của sự chuyên nghiệp.
Đừng tranh thắng với người bệnh
Trong chăm sóc, không phải lúc nào cũng cần tranh đúng sai đến cùng.
Người bệnh có thể nhớ nhầm, hiểu nhầm hoặc nói một điều không chính xác. Nếu việc đó không ảnh hưởng đến an toàn, người chăm sóc có thể nhẹ nhàng chuyển hướng thay vì tranh luận gay gắt.
Nếu cần giải thích, nên nói ngắn gọn, mềm và không làm người bệnh mất mặt.
For example:
- “Dạ, để em kiểm tra lại cho chắc nha.”
- “Dạ, có thể mình nhớ hơi khác một chút. Em xem lại rồi báo cô/chú nha.”
- “Mình nghỉ một chút rồi nói tiếp cũng được ạ.”
Mục tiêu của chăm sóc không phải là thắng cuộc tranh luận. Mục tiêu là giữ an toàn, sự bình tĩnh và niềm tin.
Không cá nhân hóa giúp người chăm sóc bền nghề hơn
Nếu người chăm sóc giữ tất cả lời nói khó nghe trong lòng, cảm xúc sẽ rất dễ bị tích tụ. Lâu dần có thể dẫn đến mệt mỏi, chán nghề, cáu gắt hoặc làm việc cho xong.
Không cá nhân hóa giúp người chăm sóc bảo vệ sức khỏe tinh thần của chính mình.
Thay vì nghĩ “người bệnh ghét mình”, có thể nghĩ “người bệnh đang đau, đang sợ hoặc đang mất tự chủ”.
Thay vì nghĩ “mình bị xúc phạm”, có thể nghĩ “mình cần xử lý tình huống này bằng kỹ năng nghề”.
Cách nghĩ này không làm nỗi mệt biến mất hoàn toàn, nhưng giúp người chăm sóc không bị cuốn vào cảm xúc tiêu cực quá sâu.
When should I inform my family?
Người chăm sóc cần báo gia đình nếu người bệnh có hành vi hoặc lời nói khó chịu lặp lại nghiêm trọng, từ chối chăm sóc kéo dài, có dấu hiệu tâm trạng thay đổi rõ, buồn bã nhiều, kích động, hoảng sợ hoặc tình huống ảnh hưởng đến an toàn chăm sóc.
Khi báo cáo, nên nói theo sự việc, không phán xét.
Thay vì nói: “Cô/chú khó quá, không chịu nghe ai”, có thể nói: “Hôm nay cô/chú chưa hợp tác khi ăn và vệ sinh. Em đã thử cho nghỉ rồi trao đổi nhẹ, nhưng cô/chú vẫn từ chối. Em xin báo gia đình để mình cùng tìm cách phù hợp hơn.”
Báo cáo như vậy giúp gia đình hiểu tình hình mà không làm người bệnh bị phán xét.
SAN Care Academy đào tạo kỹ năng này như thế nào?
In SAN Care Academy, không cá nhân hóa lời nói và hành vi của người bệnh là một nội dung quan trọng trong đạo đức nghề chăm sóc.
Học viên được hướng dẫn cách hiểu tâm lý người bệnh, giữ bình tĩnh, giao tiếp nhẹ nhàng, đặt giới hạn phù hợp và báo cáo khi tình huống vượt quá khả năng.
SAN Care Academy không đào tạo người chăm sóc trở thành người chịu đựng im lặng. SAN đào tạo người chăm sóc biết hiểu, biết xử lý, biết giữ phẩm giá cho người bệnh và biết bảo vệ sự chuyên nghiệp của chính mình.
Nghề chăm sóc cần trái tim ấm, nhưng cũng cần cái đầu tỉnh.
Frequently Asked Questions
Không cá nhân hóa lời nói của người bệnh nghĩa là gì?
Là không xem mọi lời nói khó chịu của người bệnh như sự công kích trực tiếp vào mình. Người chăm sóc cần hiểu rằng nhiều phản ứng có thể đến từ đau, mệt, lo lắng, sợ phụ thuộc hoặc bệnh tật.
Người bệnh nói khó nghe thì có nên im lặng chịu đựng không?
Không nhất thiết. Người chăm sóc nên giữ bình tĩnh, đáp lại nhẹ nhàng, đặt giới hạn phù hợp và báo gia đình nếu tình huống lặp lại nghiêm trọng.
Vì sao người bệnh dễ cáu gắt?
Người bệnh có thể cáu vì đau, mệt, mất ngủ, lo lắng, xấu hổ, sợ phụ thuộc hoặc cảm thấy mất tự chủ.
Khi người bệnh không hợp tác thì nên làm gì?
Nên tìm nguyên nhân, báo trước, làm chậm, trấn an và cho người bệnh có lựa chọn trong phạm vi an toàn. Nếu không cải thiện, cần báo gia đình.
Học kỹ năng này có giúp làm nghề lâu dài không?
Có. Không cá nhân hóa giúp người chăm sóc bớt tổn thương, giữ bình tĩnh và làm nghề bền hơn.
Register for a consultation on courses in caring for the elderly and the sick.
Nếu anh/chị muốn học nghề chăm sóc người già, người bệnh theo hướng có kỹ năng, đạo đức nghề và khả năng xử lý tình huống khó, SAN Care Academy có thể tư vấn khóa học phù hợp.
You can register to receive a consultation:
- Suitable courses in elderly and sick care.
- Kỹ năng giao tiếp với người bệnh khó hợp tác
- Kỹ năng giữ bình tĩnh và không cá nhân hóa
- Life skills and safety
- Latest tuition fees and class schedules
- Supervised internship conditions
- Career guidance after the course
Sign up for a consultation today to learn how to provide proper, kind, and professional care.
Anh/chị muốn làm nghề chăm sóc nhưng lo không biết xử lý khi người bệnh cáu gắt, từ chối hoặc nói lời khó nghe?
Hãy để SAN Care Academy tư vấn khóa học giúp anh/chị chăm sóc bình tĩnh, chuyên nghiệp và bền nghề hơn.
