Vì sao người chăm sóc phải biết báo cáo?
Trong chăm sóc người già và người bệnh tại nhà, báo cáo không phải là việc phụ. Báo cáo là một phần rất quan trọng của chăm sóc an toàn.
Người chăm sóc là người ở gần người già, người bệnh trong sinh hoạt hằng ngày. Người chăm sóc thấy người được chăm sóc ăn uống thế nào, ngủ ra sao, đi lại có vững không, vệ sinh có bình thường không, tâm trạng có thay đổi không, có đau, mệt, ho, sặc, té ngã hay vùng da bất thường không.
Nếu những thông tin này không được báo lại rõ ràng, gia đình sẽ rất khó nắm tình hình. Có khi người bệnh đã ăn ít hơn nhiều ngày, vùng da đã đỏ, người già đã chóng mặt khi đứng lên, nhưng gia đình không biết vì người chăm sóc nghĩ “chắc không sao”.
Vì vậy, người chăm sóc giỏi không chỉ biết làm việc. Người chăm sóc giỏi còn phải biết quan sát và báo cáo trung thực.
Báo cáo giúp gia đình yên tâm
Khi thuê người chăm sóc, gia đình không chỉ cần người làm thay các việc hằng ngày. Gia đình cần biết người thân của mình đang được chăm sóc như thế nào.
Một báo cáo rõ ràng giúp gia đình yên tâm rằng người chăm sóc có quan sát, có trách nhiệm và không làm việc qua loa.
Ví dụ, cuối ngày người chăm sóc có thể báo:
- “Hôm nay cụ ăn được khoảng một chén cháo buổi sáng, trưa ăn ít hơn, chiều uống sữa bình thường.”
- “Cụ đi lại chậm hơn hôm qua, có than hơi chóng mặt khi đứng lên.”
- “Khi thay tã, em thấy vùng da bên hông hơi đỏ, em xin báo gia đình theo dõi thêm.”
Những câu báo cáo ngắn nhưng rõ giúp gia đình hiểu tình trạng thật, không phải đoán mò.
Báo cáo giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường
Nhiều dấu hiệu bất thường bắt đầu rất nhỏ. Người chăm sóc nếu báo sớm, gia đình có thể theo dõi và xử lý kịp thời hơn.
Ví dụ, người bệnh ăn ít hơn mọi ngày. Người già ho nhiều khi ăn. Người bệnh đau hơn khi xoay trở. Da hơi đỏ khi thay tã. Người già yếu hơn khi đứng lên. Những dấu hiệu này nếu được báo sớm sẽ tốt hơn nhiều so với để đến khi nặng mới báo.
Người chăm sóc phi y khoa không cần tự chẩn đoán. Nhưng cần biết điều gì khác thường và báo lại.
Báo cáo sớm là cách bảo vệ người được chăm sóc.
Báo cáo giúp tránh hiểu lầm
Trong chăm sóc tại nhà, nếu không báo cáo rõ, rất dễ xảy ra hiểu lầm.
Gia đình có thể nghĩ người chăm sóc không làm đủ việc. Người chăm sóc có thể nghĩ mình đã làm rồi nhưng không ai biết. Người bệnh có thể kể lại không đầy đủ vì mệt, quên hoặc hiểu nhầm.
Báo cáo giúp mọi bên có thông tin rõ hơn.
Nếu người chăm sóc đã hỗ trợ ăn uống, vệ sinh, thay đồ, đi lại, dọn giường, theo dõi dấu hiệu bất thường, nên báo lại ngắn gọn. Không phải để kể công, mà để gia đình nắm được quá trình chăm sóc.
Làm tốt mà không báo, gia đình khó biết. Có sự cố mà không báo, gia đình càng khó tin tưởng.
Báo cáo phải trung thực
Trung thực là nguyên tắc quan trọng nhất trong báo cáo.
Nếu người già té, phải báo. Nếu người bệnh ăn ít, phải báo. Nếu thay tã thấy vùng da đỏ, phải báo. Nếu làm sai hoặc có sự cố, càng phải báo.
Không nên giấu vì sợ bị trách. Giấu sự cố có thể làm tình hình nặng hơn và làm mất niềm tin của gia đình.
Người chăm sóc có đạo đức nghề là người dám báo sự thật, dù sự thật đó không dễ nói.
Cách báo cáo nên bình tĩnh, rõ ràng, không đổ lỗi, không che giấu.
Báo cáo cần cụ thể, không nói chung chung
Một lỗi thường gặp là báo cáo quá chung chung.
Ví dụ: “Hôm nay cụ bình thường”, “cô ăn hơi ít”, “chú mệt”, “da hơi lạ”. Những câu này chưa đủ thông tin.
Nên báo cụ thể hơn:
- “Hôm nay cụ ăn ít hơn mọi ngày, buổi trưa chỉ ăn khoảng nửa chén.”
- “Khi đứng lên, cụ nói hơi chóng mặt nên em cho cụ ngồi nghỉ.”
- “Khi thay tã, em thấy vùng da này hơi đỏ và cụ than đau nhẹ.”
Báo cáo cụ thể giúp gia đình hiểu rõ vấn đề và dễ quyết định bước tiếp theo.
Báo cáo không phải là chẩn đoán
Người chăm sóc phi y khoa không nên báo cáo theo kiểu chẩn đoán bệnh.
Không nên nói: “Cụ bị bệnh này rồi”, “chắc là nhiễm trùng”, “chắc không sao”, “chắc do thuốc”. Nếu không có chuyên môn, người chăm sóc không nên đưa ra kết luận y tế.
Nên nói điều mình quan sát được:
- “Cụ sốt và mệt hơn mọi ngày.”
- “Cô/chú ho nhiều khi ăn.”
- “Vùng da này đỏ hơn hôm qua.”
- “Cụ đau khi đứng lên.”
Cách báo cáo đúng là mô tả sự việc, không tự kết luận.
Những nội dung cần báo cáo hằng ngày
Tùy từng gia đình, báo cáo có thể khác nhau. Nhưng người chăm sóc nên chú ý một số nội dung cơ bản.
- Ăn uống: ăn được bao nhiêu, có bỏ bữa không, có ho sặc không.
- Uống nước: uống bình thường hay ít hơn, có khó chịu khi uống không.
- Giấc ngủ: ngủ tốt, khó ngủ, ngủ li bì hay thức nhiều.
- Vệ sinh: tiêu tiểu có bình thường không, thay tã có gì bất thường không.
- Di chuyển: đi lại có vững không, có chóng mặt, suýt té hoặc té không.
- Tâm trạng: vui, buồn, cáu gắt, ít nói hoặc không hợp tác hơn mọi ngày.
- Da và cơ thể: có vùng da đỏ, hăm, đau, trầy, bầm hoặc dấu hiệu khác không.
- Sự cố: té ngã, ho sặc, đau tăng, sốt, khó thở, thay đổi ý thức hoặc bất kỳ điều gì khác thường.
Khi nào phải báo ngay?
Có những tình huống không nên chờ cuối ngày mới báo.
Cần báo ngay nếu người già hoặc người bệnh té ngã, khó thở, đau tăng, sốt, ho sặc nhiều, ăn uống kém rõ rệt, lơ mơ, thay đổi ý thức, tiêu tiểu bất thường, vùng da đỏ đau hoặc có vết thương bất thường.
Nếu người chăm sóc không chắc tình huống có nghiêm trọng không, vẫn nên báo gia đình.
Báo sớm không phải là làm phiền. Báo sớm là làm đúng trách nhiệm.
Báo cáo bằng thái độ chuyên nghiệp
Khi báo cáo, người chăm sóc nên giữ thái độ bình tĩnh, rõ ràng và tôn trọng.
Không nên phàn nàn kiểu: “Cụ khó quá”, “chăm mệt quá”, “cụ không nghe lời”. Những câu này dễ làm gia đình cảm thấy người chăm sóc thiếu chuyên nghiệp.
Nên báo theo sự việc:
- “Hôm nay cụ chưa hợp tác khi ăn. Em đã cho cụ nghỉ một chút rồi thử lại, cụ ăn được ít hơn mọi ngày.”
- “Cụ không muốn tắm vì sợ lạnh. Em đã lau người nhẹ và xin báo gia đình để mình trao đổi thêm với cụ.”
Báo cáo chuyên nghiệp là báo sự thật nhưng không phán xét người được chăm sóc.
SAN Care Academy đào tạo kỹ năng báo cáo như thế nào?
Tại SAN Care Academy, báo cáo là một kỹ năng quan trọng trong nhóm an toàn chăm sóc.
Học viên được hướng dẫn cách quan sát, ghi nhận, báo cáo ngắn gọn, báo cáo trung thực, báo cáo dấu hiệu bất thường và hiểu rõ giới hạn phi y khoa.
SAN Care Academy nhấn mạnh rằng người chăm sóc không chỉ “làm việc tay chân”. Người chăm sóc cần biết phối hợp với gia đình thông qua báo cáo rõ ràng.
Một người chăm sóc biết báo cáo là người giúp gia đình yên tâm hơn, giúp người được chăm sóc an toàn hơn và giúp chính mình làm nghề chuyên nghiệp hơn.
Câu hỏi thường gặp
Người chăm sóc có cần báo cáo mỗi ngày không?
Nên có báo cáo hằng ngày, dù ngắn gọn. Gia đình cần biết tình trạng ăn uống, ngủ nghỉ, vệ sinh, đi lại và các dấu hiệu bất thường nếu có.
Báo cáo có cần dài không?
Không cần dài. Quan trọng là rõ, trung thực và đúng trọng tâm.
Nếu có sự cố nhỏ có cần báo không?
Có. Té nhẹ, ho sặc, ăn ít, vùng da đỏ hoặc chóng mặt đều nên báo để gia đình theo dõi thêm.
Người chăm sóc có nên chẩn đoán trong báo cáo không?
Không. Người chăm sóc phi y khoa chỉ nên mô tả điều quan sát được, không tự kết luận bệnh.
Vì sao báo cáo giúp tăng niềm tin?
Vì gia đình thấy người chăm sóc có quan sát, có trách nhiệm, không giấu việc và làm việc rõ ràng.
Đăng ký tư vấn khóa học chăm sóc an toàn
Nếu anh/chị muốn học kỹ năng báo cáo và chăm sóc người già, người bệnh tại nhà một cách an toàn, SAN Care Academy có thể tư vấn khóa học phù hợp.
Anh/chị có thể đăng ký để được tư vấn:
- Khóa học chăm sóc người già, người bệnh phù hợp
- Kỹ năng quan sát và báo cáo hằng ngày
- Kỹ năng nhận diện dấu hiệu bất thường
- Kỹ năng chăm sóc đúng phạm vi phi y khoa
- Học phí và lịch học mới nhất
- Điều kiện thực tập có giám sát
- Định hướng việc làm sau khóa học
Đăng ký tư vấn ngay hôm nay để học chăm sóc an toàn, rõ ràng và có trách nhiệm.
