How to care for a bedridden patient at home.
Caring for bedridden patients là một trong những công việc đòi hỏi nhiều sự cẩn thận, kiên nhẫn và kỹ năng nhất trong chăm sóc tại nhà. The patient nằm lâu thường cần được hỗ trợ gần như toàn bộ sinh hoạt hằng ngày: ăn uống, vệ sinh, thay đồ, thay tã, thay drap, xoay trở, quan sát da, phòng loét và giữ tinh thần ổn định.
Với người bệnh, việc phải nằm lâu và phụ thuộc vào người khác có thể khiến họ buồn, khó chịu, mặc cảm hoặc cảm thấy mình là gánh nặng. Với người chăm sóc, nếu không được học đúng cách, công việc này rất dễ trở nên áp lực, lúng túng và có nguy cơ gây rủi ro cho người bệnh.
So, caring for bedridden patients không chỉ là “làm thay” những việc người bệnh không làm được. Đó là quá trình chăm sóc cần kỹ năng, sự quan sát, thái độ tôn trọng và hiểu đúng giới hạn của người chăm sóc phi y khoa.
Người bệnh nằm một chỗ thường gặp những rủi ro nào?
Người bệnh nằm lâu có thể gặp nhiều rủi ro nếu không được chăm sóc đúng cách.
Một rủi ro thường gặp là loét tì đè. Khi một vùng cơ thể bị tì ép lâu, da có thể đỏ, đau, nóng, ẩm, đổi màu hoặc tổn thương nặng hơn nếu không được phát hiện sớm.
Người bệnh nằm một chỗ cũng có thể dễ bị mỏi, đau lưng, đau vai, cứng khớp, khó chịu, táo bón, ăn uống kém, sặc khi ăn uống, nhiễm khuẩn, mất ngủ hoặc suy giảm tinh thần.
Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy rất tủi thân vì phải nhờ người khác giúp vệ sinh, thay tã, lau người hoặc thay đồ. Vì vậy, người chăm sóc cần chăm đúng về kỹ năng và cũng cần rất tế nhị trong thái độ.
Hỗ trợ vệ sinh cá nhân cho người bệnh nằm lâu
Vệ sinh cá nhân là phần quan trọng trong caring for bedridden patients.
Người bệnh có thể cần được hỗ trợ lau người, vệ sinh sau khi đi tiêu tiểu, thay đồ, thay tã, thay drap, vệ sinh tay, mặt, tóc, miệng và giữ cơ thể khô thoáng.
Khi vệ sinh, người chăm sóc cần chuẩn bị đầy đủ vật dụng trước, báo trước với người bệnh, che chắn kín đáo và làm từng bước nhẹ nhàng. Không nên kéo chăn, thay đồ hoặc vệ sinh cơ thể người bệnh một cách bất ngờ.
It can be said that:
“Con lau người cho cô/chú một chút để dễ chịu hơn nha.”
“Con thay tã sạch cho cô/chú, con che kín rồi mình làm từ từ nha.”
“Nếu đau hoặc lạnh, cô/chú nói con dừng lại nha.”
Những câu nói đơn giản này giúp người bệnh cảm thấy mình được tôn trọng, không bị chăm sóc như một đồ vật.
Thay tã và thay đồ đúng cách
Người bệnh nằm một chỗ thường cần được thay tã, thay đồ hoặc thay drap thường xuyên hơn. Đây là những thao tác rất nhạy cảm, vì liên quan đến sự riêng tư và phẩm giá của người bệnh.
Người chăm sóc cần chuẩn bị vật dụng đầy đủ, giữ không gian kín đáo, làm nhẹ nhàng và tránh những lời nói khiến người bệnh xấu hổ.
Không nên nói:
"It's dirty again."
“Sao phiền quá.”
“Nằm yên cho con làm nhanh.”
Thay vào đó, nên nói:
“Không sao, con thay sạch cho cô/chú dễ chịu hơn nha.”
“Mình làm từ từ, con che kín rồi.”
“Nếu đau thì nói con biết nha.”
Khi thay tã hoặc thay đồ, người chăm sóc cũng cần quan sát vùng da. Nếu thấy đỏ, hăm, đau, trầy, bầm, đổi màu hoặc có dấu hiệu bất thường, cần báo gia đình hoặc người phụ trách.
Thay drap và giữ giường bệnh sạch sẽ
Giường là không gian chính của người bệnh nằm một chỗ. Vì vậy, giường cần được giữ sạch, khô, thoáng và gọn gàng.
Drap bẩn, ẩm hoặc nhăn có thể khiến người bệnh khó chịu, tăng nguy cơ kích ứng da hoặc làm vùng da bị tì ép dễ tổn thương hơn.
Người chăm sóc cần biết thay drap nhẹ nhàng, tránh kéo giật người bệnh, tránh để người bệnh nằm lâu trong tình trạng ẩm hoặc bẩn. Nếu người bệnh yếu, đau hoặc khó xoay trở, cần làm chậm và có thể cần thêm hỗ trợ phù hợp.
Sau khi thay, cần chỉnh lại tư thế, gối, chăn và hỏi người bệnh có thoải mái không.
Hỗ trợ xoay trở và thay đổi tư thế
Người bệnh nằm lâu cần được thay đổi tư thế phù hợp để giảm mỏi, giảm áp lực lên một vùng cơ thể và góp phần phòng loét tì đè.
Khi xoay trở, người chăm sóc cần báo trước, làm chậm, không kéo mạnh tay chân và luôn quan sát phản ứng của người bệnh.
It can be said that:
“Con xoay người cô/chú nhẹ một chút nha.”
“Nếu đau thì nói con dừng lại.”
“Mình đổi tư thế cho dễ chịu hơn nha.”
Nếu người bệnh sau phẫu thuật, sau tai biến, có vết thương hoặc có hướng dẫn riêng từ nhân viên y tế, người chăm sóc cần làm đúng theo hướng dẫn của gia đình hoặc người phụ trách. Không tự ý thực hiện các động tác vượt quá phạm vi được hướng dẫn.
Pressure ulcer prevention
Phòng loét tì đè là một nội dung rất quan trọng khi chăm sóc người bệnh nằm một chỗ.
Người chăm sóc cần quan sát các vùng da thường bị tì ép, giữ da sạch và khô thoáng, hỗ trợ thay đổi tư thế phù hợp, giữ drap phẳng và báo gia đình khi thấy dấu hiệu bất thường.
Các dấu hiệu cần chú ý có thể gồm vùng da đỏ, nóng, đau, ẩm, đổi màu, trầy xước hoặc người bệnh than khó chịu ở một vùng thường xuyên bị tì ép.
Người chăm sóc phi y khoa không tự ý xử lý vết loét, không tự bôi thuốc, không dùng mẹo dân gian và không can thiệp vào vết thương phức tạp nếu chưa có chuyên môn hoặc hướng dẫn phù hợp.
Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm, báo sớm và chăm sóc đúng phạm vi.
Hỗ trợ ăn uống cho người bệnh nằm một chỗ
Người bệnh nằm một chỗ có thể ăn uống khó khăn hơn. Có người ăn chậm, ăn ít, mệt khi ăn, khó nuốt, dễ ho hoặc dễ sặc.
Người chăm sóc cần hỗ trợ tư thế ăn uống phù hợp, cho ăn chậm, từng lượng nhỏ, quan sát phản ứng và không ép người bệnh ăn nhanh.
Không nên cho ăn khi người bệnh đang nằm quá thấp, đang ho, đang quá mệt hoặc chưa sẵn sàng. Nếu người bệnh thường xuyên ho sặc, khó nuốt, ăn kém hoặc mệt bất thường, cần báo gia đình hoặc nhân viên y tế phù hợp.
Người chăm sóc không tự ý thay đổi chế độ ăn, không tự ý cho dùng thuốc hoặc thực phẩm chức năng nếu chưa có hướng dẫn.
Observe for any unusual signs.
Khi chăm sóc người bệnh nằm một chỗ, người chăm sóc cần quan sát kỹ mỗi ngày.
Các dấu hiệu cần chú ý gồm sốt, khó thở, ho nhiều, ăn uống kém, đau tăng, mệt hơn bình thường, thay đổi ý thức, tiêu tiểu bất thường, vùng da đỏ, vết thương bất thường, sưng đau hoặc tâm trạng thay đổi rõ rệt.
Người chăm sóc không tự chẩn đoán và không tự xử lý vượt quá phạm vi. Nhưng cần ghi nhận rõ và báo gia đình kịp thời.
Ví dụ, có thể báo:
“Hôm nay cô/chú ăn ít hơn mọi ngày và có vẻ mệt hơn.”
“Em thấy vùng da lưng hơi đỏ, xin báo gia đình theo dõi thêm.”
“Khi xoay người, cô/chú than đau nhiều hơn hôm qua.”
Báo cáo đúng giúp gia đình nắm tình hình và xử lý sớm hơn.
Communicating with bedridden patients
Người bệnh nằm một chỗ dễ buồn, chán, mặc cảm hoặc cảm thấy mình phụ thuộc quá nhiều. Vì vậy, giao tiếp là một phần không thể thiếu trong chăm sóc.
Người chăm sóc nên nói nhẹ, báo trước khi làm việc gì, hỏi cảm giác của người bệnh và tránh những câu làm họ xấu hổ.
Không nên nói:
“Cô/chú cứ nằm yên để con làm cho nhanh.”
“Lại phải thay nữa rồi.”
“Chăm cô/chú cực quá.”
Những câu này có thể khiến người bệnh cảm thấy mình là gánh nặng.
Nên nói:
“Mình làm từ từ thôi.”
“Con thay sạch cho cô/chú dễ chịu hơn nha.”
“Cô/chú đau chỗ nào thì nói con biết.”
“Con ở đây, cô/chú cần gì cứ gọi con.”
Một lời nói nhẹ có thể giúp người bệnh bớt cô đơn và yên tâm hơn.
Preserving the dignity of patients.
Người bệnh nằm một chỗ vẫn là một con người có lòng tự trọng. Dù họ yếu, nằm lâu hoặc cần hỗ trợ vệ sinh, họ vẫn cần được tôn trọng.
Người chăm sóc cần giữ kín đáo khi thay đồ, thay tã, vệ sinh; không nói chuyện riêng tư của người bệnh trước mặt người khác; không than phiền; không làm việc quá vội như đang xử lý một công việc khó chịu.
Chăm sóc có phẩm giá nghĩa là người bệnh được sạch sẽ, an toàn và vẫn cảm thấy mình được đối xử tử tế.
What should non-medical caregivers be aware of?
Người chăm sóc phi y khoa có thể hỗ trợ sinh hoạt, vệ sinh, thay đồ, thay tã, thay đổi tư thế, hỗ trợ ăn uống, quan sát và báo cáo. Tuy nhiên, không tự ý kê thuốc, đổi thuốc, tiêm truyền, xử lý vết thương phức tạp, cắt lọc vết loét hoặc can thiệp y tế nếu không có chuyên môn và phân quyền phù hợp.
Biết giới hạn là bảo vệ người bệnh và bảo vệ chính người chăm sóc.
Nếu có dấu hiệu bất thường, việc đúng cần làm là báo gia đình hoặc nhân viên y tế phù hợp.
SAN Care Academy đào tạo kỹ năng chăm sóc người bệnh nằm một chỗ như thế nào?
In SAN Care Academy, kỹ năng chăm sóc người bệnh nằm một chỗ là một phần quan trọng trong chương trình home care for the sick..
Học viên được học cách hỗ trợ vệ sinh cá nhân, thay tã, thay đồ, thay drap, xoay trở, phòng loét tì đè, hỗ trợ ăn uống, quan sát dấu hiệu bất thường, giao tiếp và báo cáo với gia đình.
SAN Care Academy nhấn mạnh rằng chăm sóc người bệnh nằm lâu không chỉ cần sức khỏe, mà cần kỹ năng, sự cẩn thận, đạo đức nghề và hiểu đúng phạm vi phi y khoa.
Với học viên phù hợp, SAN có thể định hướng thực tập có giám sát để học viên làm quen với môi trường chăm sóc thật.
Frequently Asked Questions
Chăm sóc người bệnh nằm một chỗ cần chú ý gì nhất?
Cần chú ý vệ sinh cá nhân, thay tã, thay drap, xoay trở, phòng loét tì đè, hỗ trợ ăn uống an toàn, quan sát dấu hiệu bất thường và giữ phẩm giá cho người bệnh.
Can caregivers treat bedsores themselves?
Không nên tự ý xử lý vết loét hoặc vết thương phức tạp nếu chưa có chuyên môn và hướng dẫn phù hợp. Cần báo gia đình hoặc nhân viên y tế.
Có cần thay đổi tư thế cho người bệnh nằm lâu không?
Có. Thay đổi tư thế phù hợp giúp người bệnh dễ chịu hơn và góp phần giảm nguy cơ loét tì đè. Tuy nhiên, cần làm đúng theo hướng dẫn phù hợp.
Khi người bệnh ăn kém hoặc ho sặc thì làm gì?
Nên dừng lại, quan sát và báo gia đình nếu tình trạng lặp lại, người bệnh khó nuốt, mệt hoặc có dấu hiệu bất thường.
Chăm sóc người bệnh nằm một chỗ có cần học bài bản không?
Rất cần. Công việc này liên quan đến vệ sinh, phòng loét, ăn uống, thay đổi tư thế, quan sát và an toàn của người bệnh.
Register for a consultation on home patient care courses.
Nếu anh/chị muốn học cách chăm sóc người bệnh nằm một chỗ đúng cách, SAN Care Academy có thể tư vấn khóa học phù hợp.
You can register to receive a consultation:
- The home patient care course is suitable.
- Kỹ năng vệ sinh, thay tã, thay drap và xoay trở
- Kỹ năng phòng loét tì đè và quan sát dấu hiệu bất thường
- Kỹ năng hỗ trợ ăn uống và giao tiếp với người bệnh
- Latest tuition fees and class schedules
- Supervised internship conditions
- Career guidance after the course
Đăng ký tư vấn ngay hôm nay để học kỹ năng chăm sóc người bệnh nằm một chỗ đúng cách, an toàn và có trách nhiệm.
Anh/chị đang chăm người bệnh nằm một chỗ và còn lúng túng trong việc vệ sinh, thay tã, xoay trở hoặc phòng loét?
Hãy để SAN Care Academy tư vấn khóa học giúp anh/chị chăm đúng cách và an toàn hơn.
