Kỹ năng chăm sóc người bệnh tại nhà – Chăm đúng, an toàn và có trách nhiệm
Chăm sóc người bệnh tại nhà là một công việc cần nhiều sự cẩn thận, kiên nhẫn và hiểu biết. Người bệnh có thể yếu, đau, mệt, khó đi lại, ăn uống kém, nằm lâu, sau phẫu thuật, sau tai biến hoặc cần được hỗ trợ hầu hết các sinh hoạt hằng ngày.
Nếu người chăm sóc không có kỹ năng, một việc nhỏ cũng có thể tạo rủi ro. Hỗ trợ ăn uống không đúng có thể khiến người bệnh ho sặc. Đỡ người bệnh đứng dậy quá nhanh có thể làm người bệnh té. Không thay đổi tư thế phù hợp có thể tăng nguy cơ loét tì đè. Vệ sinh cá nhân thiếu kín đáo có thể khiến người bệnh xấu hổ và mất tự trọng.
Vì vậy, kỹ năng chăm sóc người bệnh tại nhà không chỉ là biết làm việc tay chân. Đó là khả năng chăm đúng, quan sát đúng, báo cáo đúng và hiểu rõ giới hạn của người chăm sóc phi y khoa.
SAN Care Academy đào tạo kỹ năng chăm sóc người bệnh theo hướng thực hành, an toàn, tôn trọng và có trách nhiệm.
Vì sao cần học kỹ năng chăm sóc người bệnh tại nhà?
Nhiều gia đình nghĩ rằng chăm sóc người bệnh tại nhà chỉ là cho ăn, thay đồ, vệ sinh, nhắc uống thuốc theo hướng dẫn và ngồi bên cạnh. Nhưng thực tế, mỗi việc đều cần kỹ năng.
Người bệnh có thể yếu hơn người bình thường, phản ứng chậm hơn, dễ đau hơn và nhạy cảm hơn về tâm lý. Một thao tác vội vàng có thể khiến họ đau. Một câu nói thiếu tế nhị có thể khiến họ buồn. Một lần quên báo dấu hiệu bất thường có thể khiến gia đình chậm nắm tình hình.
Người chăm sóc không cần thay thế bác sĩ hay điều dưỡng. Nhưng người chăm sóc cần biết làm đúng phần việc của mình trong phạm vi phi y khoa: hỗ trợ sinh hoạt, giữ vệ sinh, phòng rủi ro, quan sát và báo cáo.
Học kỹ năng chăm sóc người bệnh giúp công việc chăm sóc an toàn hơn cho người bệnh, rõ ràng hơn cho gia đình và chuyên nghiệp hơn cho người chăm sóc.
Kỹ năng chăm sóc người bệnh gồm những gì?
Kỹ năng chăm sóc người bệnh tại nhà bao gồm nhiều nhóm kỹ năng khác nhau, từ chăm sóc sinh hoạt đến quan sát, báo cáo và giao tiếp.
Hỗ trợ ăn uống an toàn
Người bệnh có thể ăn chậm, ăn ít, khó nuốt, dễ ho, dễ sặc hoặc mệt khi ăn. Người chăm sóc cần biết chuẩn bị tư thế phù hợp, hỗ trợ từng chút một, quan sát dấu hiệu bất thường và không ép người bệnh ăn quá nhanh.
Nếu người bệnh thường xuyên ho khi ăn, khó nuốt, ăn kém hoặc mệt nhiều, người chăm sóc cần báo gia đình hoặc nhân viên y tế phù hợp.
Người chăm sóc không tự ý thay đổi chế độ ăn, không tự ý cho dùng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc món ăn đặc biệt nếu chưa có hướng dẫn từ gia đình hoặc nhân viên y tế.
Hỗ trợ vệ sinh cá nhân
Người bệnh tại nhà có thể cần hỗ trợ lau người, tắm rửa, thay đồ, thay tã, vệ sinh sau khi đi tiêu tiểu, thay drap và giữ cơ thể sạch sẽ.
Đây là nhóm kỹ năng rất nhạy cảm. Người bệnh có thể xấu hổ khi phải nhờ người khác giúp những việc riêng tư nhất. Vì vậy, người chăm sóc cần báo trước, giữ kín đáo, làm nhẹ nhàng và không nói những câu làm người bệnh mất mặt.
Vệ sinh đúng không chỉ giúp người bệnh sạch sẽ hơn, mà còn giúp họ cảm thấy dễ chịu và được tôn trọng hơn.
Hỗ trợ thay đổi tư thế
Người bệnh yếu, nằm lâu, sau phẫu thuật hoặc sau tai biến có thể cần được hỗ trợ xoay trở, ngồi dậy, nằm nghiêng hoặc thay đổi tư thế.
Nếu làm không đúng, người bệnh có thể đau, chóng mặt, sợ hoặc bị kéo giật gây khó chịu. Người chăm sóc cần làm chậm, báo trước và quan sát phản ứng của người bệnh.
Hỗ trợ thay đổi tư thế đúng cách giúp người bệnh dễ chịu hơn, đồng thời góp phần giảm nguy cơ loét tì đè ở người nằm lâu.
Chăm sóc người bệnh nằm một chỗ
Người bệnh nằm một chỗ cần được chăm sóc kỹ hơn trong vệ sinh, ăn uống, thay đồ, thay tã, thay drap, xoay trở, quan sát da và giữ không gian quanh giường sạch sẽ.
Người chăm sóc cần biết rằng người bệnh nằm lâu rất dễ buồn, dễ tủi thân và dễ cảm thấy mất tự chủ. Vì vậy, mỗi thao tác chăm sóc cần đi cùng sự nhẹ nhàng và tôn trọng.
Chăm sóc người bệnh nằm một chỗ không chỉ cần sức khỏe. Người chăm sóc cần kỹ năng, sự kiên nhẫn và thái độ rất cẩn thận.
Phòng loét tì đè
Loét tì đè là một rủi ro thường gặp ở người bệnh nằm lâu hoặc ít vận động.
Người chăm sóc cần quan sát các vùng da dễ bị tì ép, giữ da sạch và khô thoáng, hỗ trợ thay đổi tư thế phù hợp và báo gia đình khi thấy vùng da đỏ, đau, nóng, ẩm, đổi màu hoặc có dấu hiệu bất thường.
Người chăm sóc phi y khoa không tự ý xử lý vết loét hoặc vết thương phức tạp nếu chưa có chuyên môn và hướng dẫn phù hợp. Điều quan trọng là phát hiện sớm và báo đúng người.
Phòng té ngã
Người bệnh yếu, chóng mặt, sau phẫu thuật, sau tai biến hoặc dùng thuốc theo chỉ định có thể dễ té ngã khi đứng lên, đi vệ sinh hoặc di chuyển trong nhà.
Người chăm sóc cần kiểm tra môi trường: nền nhà có trơn không, lối đi có vướng đồ không, dép có chắc không, ánh sáng có đủ không, nhà vệ sinh có an toàn không.
Khi hỗ trợ người bệnh đứng lên hoặc đi lại, không nên kéo mạnh hoặc làm vội. Cần báo trước, đi từng bước và dừng lại nếu người bệnh mệt, đau, chóng mặt hoặc có dấu hiệu bất thường.
Quan sát dấu hiệu bất thường
Người chăm sóc phi y khoa không tự chẩn đoán bệnh, nhưng cần biết quan sát những thay đổi bất thường.
Các dấu hiệu cần chú ý có thể gồm sốt, khó thở, ho nhiều, đau tăng, ăn uống kém, mệt hơn mọi ngày, chóng mặt, té ngã, thay đổi ý thức, tiêu tiểu bất thường, vùng da đỏ, vết thương bất thường hoặc tâm trạng thay đổi rõ rệt.
Khi thấy dấu hiệu bất thường, người chăm sóc cần báo gia đình hoặc người phụ trách kịp thời. Không tự ý dùng thuốc, đổi thuốc hoặc xử lý vượt quá phạm vi chăm sóc.
Giao tiếp với người bệnh và gia đình
Người bệnh có thể đau, mệt, lo lắng, cáu gắt hoặc buồn vì phải phụ thuộc. Người chăm sóc cần biết giao tiếp nhẹ nhàng, nói rõ, báo trước trước khi hỗ trợ và không làm người bệnh cảm thấy bị xem thường.
Với gia đình, người chăm sóc cần báo cáo trung thực, ngắn gọn và đúng lúc. Gia đình cần biết hôm nay người bệnh ăn uống thế nào, ngủ ra sao, có đau mệt không, có dấu hiệu bất thường không và người chăm sóc đã hỗ trợ những gì.
Giao tiếp tốt giúp giảm hiểu lầm, tăng niềm tin và giúp công việc chăm sóc an toàn hơn.
Giới hạn của người chăm sóc phi y khoa
Một trong những nội dung quan trọng nhất khi học chăm sóc người bệnh là hiểu rõ giới hạn của người chăm sóc phi y khoa.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ sinh hoạt, ăn uống, vệ sinh, thay đổi tư thế, đi lại, quan sát và báo cáo. Tuy nhiên, người chăm sóc không tự ý kê thuốc, đổi thuốc, tiêm truyền, xử lý vết thương phức tạp, can thiệp y tế hoặc đưa ra kết luận bệnh lý nếu không có chuyên môn và phân quyền phù hợp.
Biết giới hạn là một phần của sự chuyên nghiệp. Người chăm sóc tốt không phải là người làm mọi thứ, mà là người biết làm đúng việc của mình, biết báo đúng lúc và biết bảo vệ người bệnh khỏi rủi ro không đáng có.
Những lỗi thường gặp khi chăm sóc người bệnh tại nhà
Một số lỗi thường gặp gồm cho người bệnh ăn quá nhanh, đỡ người bệnh đứng lên quá vội, vệ sinh thiếu kín đáo, không quan sát vùng da, để người bệnh nằm lâu một tư thế, không báo dấu hiệu bất thường, tự ý dùng thuốc hoặc tự xử lý vấn đề vượt quá phạm vi.
Nhiều lỗi không đến từ ý xấu, mà đến từ thiếu kỹ năng hoặc thiếu hiểu biết về chăm sóc an toàn.
Vì vậy, người chăm sóc cần được đào tạo bài bản trước khi chăm sóc người bệnh, đặc biệt là người bệnh yếu, nằm lâu, sau phẫu thuật, sau tai biến hoặc cần hỗ trợ nhiều trong sinh hoạt.
SAN Care Academy đào tạo kỹ năng chăm sóc người bệnh như thế nào?
SAN Care Academy đào tạo kỹ năng chăm sóc người bệnh theo hướng thực hành, an toàn và đúng phạm vi phi y khoa.
Học viên được học cách hỗ trợ ăn uống, vệ sinh, thay đồ, thay tã, thay đổi tư thế, chăm sóc người bệnh nằm một chỗ, phòng loét tì đè, phòng té ngã, quan sát dấu hiệu bất thường, giao tiếp và báo cáo với gia đình.
SAN Care Academy không đào tạo học viên theo hướng làm thay nhân viên y tế. SAN đào tạo người chăm sóc biết hỗ trợ sinh hoạt đúng cách, biết quan sát, biết báo cáo và biết giữ phẩm giá cho người bệnh.
Với học viên phù hợp, sau giai đoạn học nền tảng ban đầu, SAN có thể định hướng thực tập có giám sát để học viên làm quen với môi trường chăm sóc thật.
Các bài vệ tinh thuộc trụ cột Kỹ năng chăm sóc người bệnh
Để hiểu sâu hơn về kỹ năng chăm sóc người bệnh tại nhà, anh/chị có thể đọc thêm các bài trong cùng chủ đề:
- VT 01: Chăm sóc người bệnh tại nhà cần những kỹ năng gì?
Bài viết tổng hợp các kỹ năng nền tảng mà người chăm sóc cần có khi hỗ trợ người bệnh tại nhà. - VT 02: Cách chăm sóc người bệnh nằm một chỗ
Bài viết đi sâu vào chăm sóc người bệnh nằm lâu, gồm vệ sinh, thay tã, thay drap, xoay trở, phòng loét và quan sát dấu hiệu bất thường. - VT 03: Cách phòng loét tì đè cho người bệnh nằm lâu
Bài viết giúp người chăm sóc hiểu các nguyên tắc phòng loét, quan sát vùng da và báo gia đình khi có bất thường. - VT 04: Cách hỗ trợ người bệnh sau phẫu thuật tại nhà
Bài viết tập trung vào hỗ trợ sinh hoạt, vệ sinh, ăn uống, đi lại và quan sát sau phẫu thuật trong phạm vi phi y khoa. - VT 05: Cách chăm sóc người bệnh sau tai biến
Bài viết hướng dẫn các lưu ý khi chăm người bệnh sau tai biến, gồm ăn uống, di chuyển, giao tiếp, phòng sặc, phòng té ngã và phòng loét. - VT 06: Cách theo dõi dấu hiệu bất thường khi chăm người bệnh
Bài viết giúp người chăm sóc biết quan sát ăn uống, giấc ngủ, đau mệt, hô hấp, da, tiêu tiểu, tâm trạng và báo cáo kịp thời. - VT 07: Người chăm sóc phi y khoa được làm gì và không nên làm gì?
Bài viết làm rõ phạm vi công việc của người chăm sóc phi y khoa, tránh tự ý can thiệp y tế vượt quá chuyên môn. - VT 08: Khi nào cần báo gia đình hoặc nhân viên y tế?
Bài viết hướng dẫn những tình huống cần báo ngay khi chăm người bệnh tại nhà.
Ai nên học kỹ năng chăm sóc người bệnh?
Nội dung này phù hợp với người muốn học nghề chăm sóc người bệnh, người mới bắt đầu, người đang làm caregiver, người từng chăm bệnh nhưng chưa được đào tạo bài bản, người giúp việc muốn chuyển sang chăm sóc người bệnh chuyên nghiệp hơn và con cháu đang chăm người thân tại nhà.
Đây cũng là nội dung cần thiết với những gia đình có người bệnh sau phẫu thuật, sau tai biến, nằm lâu, yếu nhiều hoặc cần hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày.
Đăng ký tư vấn khóa học chăm sóc người bệnh tại nhà
Nếu anh/chị muốn học kỹ năng chăm sóc người bệnh tại nhà đúng cách, an toàn và có định hướng nghề nghiệp, SAN Care Academy có thể tư vấn khóa học phù hợp.
Anh/chị có thể đăng ký để được tư vấn:
- Khóa học chăm sóc người bệnh tại nhà phù hợp
- Kỹ năng ăn uống, vệ sinh, thay đổi tư thế và đi lại
- Kỹ năng chăm sóc người bệnh nằm một chỗ
- Kỹ năng phòng loét, phòng té ngã và quan sát dấu hiệu bất thường
- Học phí và lịch học mới nhất
- Điều kiện thực tập có giám sát
- Định hướng việc làm sau khóa học
Đăng ký tư vấn ngay hôm nay để học kỹ năng chăm sóc người bệnh đúng cách, an toàn và có trách nhiệm.
