Khi người sa sút trí tuệ cáu gắt, kích động có thể liên quan đau, thiếu ngủ, táo bón, đói, môi trường hoặc thuốc. Cô SAN cần tìm thay đổi mới và báo, không tự quy mọi hành vi cho Alzheimer.

Lưu ý: Case dưới đây là tình huống minh họa/composite, không phải khách hàng thật của SAN.

Cáu gắt: Một tình huống rất dễ gặp ở nhà

Ông Tâm vốn hơi khó chịu lúc tắm nhưng hôm nay đột nhiên quát lớn, gạt tay người chăm và đi lại liên tục. Nếu chỉ ghi “bác cáu gắt”, gia đình sẽ bỏ lỡ điều quan trọng: đây là mức hành vi khác hẳn baseline.

Cáu gắt: Vì sao tình huống này cần được nhìn kỹ hơn?

Agitation có thể là biểu hiện của bệnh nhưng cũng có thể bị kích hoạt bởi đau, nhiễm trùng, táo bón, thiếu ngủ, thuốc mới, tiếng ồn hoặc bị thúc ép làm việc khó.

Nguồn chuyên môn liên quan: NIA về nguyên nhân agitation/aggression

Thay đổi đột ngột cần được xem khác với pattern hành vi quen thuộc.

Đọc thêm: NIA về thay đổi hành vi và các nguyên nhân thể chất/môi trường

Cáu gắt: Cô SAN quan sát gì?

• Thời điểm bắt đầu và sự kiện ngay trước đó.
• Đau, sốt, táo bón, bí tiểu, đói, khát, thiếu ngủ.
• Có thuốc mới hoặc thay đổi liều theo toa gần đây không.
• Môi trường có đông người, ồn, nóng hoặc thay caregiver không.
• Hành vi là lời nói lớn tiếng, gạt tay, đánh, ném đồ hay chỉ bồn chồn.
• Điều gì giúp giảm kích động.
• Mức độ khác baseline bao nhiêu.

Cáu gắt: Cô SAN nên làm gì? – 7 bước

• Giảm người và tiếng ồn quanh người bệnh.
• Giữ giọng bình tĩnh, không tranh cãi hoặc bắt giải thích.
• Đứng ở vị trí an toàn, cho người bệnh khoảng trống nếu họ đang kích động.
• Kiểm tra nhu cầu cơ bản và dấu hiệu đau/khó chịu có thể quan sát.
• Không ép tắm, ăn, thay đồ hoặc làm nhiệm vụ không cấp thiết ngay lúc đó.
• Không tự cho thuốc an thần.
• Ghi rõ bối cảnh, mức độ, thời gian và báo gia đình nếu mới/tăng rõ.

Cáu gắt: Khi nào cần báo ngay?

• Người bệnh có hành vi gây nguy hiểm cho bản thân/người khác.
• Kích động mới xuất hiện cùng sốt, đau, khó thở, té hoặc giảm ý thức.
• Thay đổi hành vi rất nhanh sau thuốc mới.
• Lú lẫn cấp, không nhận ra môi trường khác hẳn mọi ngày.

Cáu gắt: Báo cáo cuối ca – mẫu tham khảo

“Từ 10:15 ông Tâm quát lớn và gạt tay khi chuẩn bị tắm, khác rõ thường ngày. Tôi dừng việc tắm, giảm người trong phòng và hỏi đơn giản; ông nói đau bụng dưới. Ông chưa đi tiêu 3 ngày theo gia đình. Sau khoảng 20 phút ngồi yên, mức kích động giảm. Đã báo gia đình lúc 10:40.”

Đọc tiếp trong cùng cụm

• Bài 2: Người sa sút trí tuệ giấu đồ rồi nói có người lấy mất: Đừng vội tranh cãi “không ai lấy của bác cả”
• Bài 4: Người Alzheimer thức dậy giữa đêm và đi quanh nhà: Cô SAN nên làm gì để vừa trấn an vừa giữ an toàn?
• Bài 9: Người sa sút trí tuệ bỗng lú lẫn nặng hơn bình thường: Đừng mặc định đó chỉ là bệnh tiến triển

Bài SAN cũ liên quan

• Người già hay cáu gắt phải làm sao? – Bài SAN cũ về tìm nguyên nhân phía sau cáu gắt
• Cách tắm cho người cao tuổi an toàn tại nhà – Không ép khi người bệnh sợ/khó chịu

Điều SAN muốn giữ trong cách chăm sóc

Sa sút trí tuệ có thể làm thay đổi trí nhớ, nhận biết và hành vi, nhưng không làm mất phẩm giá của một con người. Khi người sa sút trí tuệ cáu gắt, Cô SAN không cố “thắng” một cuộc tranh luận với người bệnh; Cô SAN cố hiểu điều gì đang xảy ra, giảm sợ hãi, duy trì khả năng tự làm còn lại và chuyển thông tin hữu ích cho gia đình.

CTA: Gia đình có thể tham khảo dịch vụ chăm sóc người già tại nhà theo giờ của SAN để lựa chọn thời gian hỗ trợ phù hợp. Hotline 1900 066 688 | Zalo/Điện thoại 086 2468 448.

#sannentangchamsoctainha #SAN #sanpro #ChamSocNguoiGia #sannentangchamsoc #Alzheimer #KichDong #CauGat #CoSAN #SaSutTriTue

SAN nền tảng chăm sóc