Người bệnh nằm giường kêu đau khi xoay trở: Cô SAN nên dừng ở đâu?
Đau khi xoay trở không nên bị xem là “cố một chút là được”. Cô SAN cần nhận diện đau, dừng đúng lúc, kiểm tra nguyên nhân có thể quan sát được và báo để kỹ thuật di chuyển được điều chỉnh.
Lưu ý: Case dưới đây là tình huống minh họa/composite, không phải khách hàng thật của SAN.
Một tình huống rất dễ gặp ở nhà
Ông Đức thường hợp tác khi trở nghiêng. Hôm nay vừa bắt đầu xoay sang trái ông nhăn mặt, nắm chặt thành giường và nói đau vai phải. Nếu cố hoàn tất tư thế cho đúng lịch, người chăm có thể làm đau tăng hoặc gây tổn thương.
Vì sao tình huống này cần được nhìn kỹ hơn?
- Đau khi di chuyển có thể đến từ khớp, cơ, vết mổ, co cứng, tổn thương da hoặc cách hỗ trợ chưa phù hợp.
- Người bệnh yếu hoặc khó giao tiếp có thể biểu hiện đau bằng nét mặt, gồng người, nắm chặt tay, rên, chống lại thao tác hoặc thở nhanh.
- Kỹ thuật kéo lê hoặc nắm dưới nách có thể tăng ma sát da và gây tổn thương vai.
Đọc thêm trên SAN: Cách thay quần áo cho người bệnh nằm giường: Nhẹ nhàng, kín đáo và không làm đau người bệnh; Cách vệ sinh người bệnh nằm liệt giường tại nhà: Cùng là vệ sinh, nhưng mỗi người cần một cách tiếp cận khác. Các bài này bổ sung bối cảnh liên quan; nội dung hiện tại đi sâu vào tình huống riêng của người bệnh nằm lâu.
Tham khảo chuyên môn: MedlinePlus về kỹ thuật kéo người bệnh lên giường an toàn; MedlinePlus về phòng ngừa tổn thương do tì đè.
Cô SAN quan sát gì?
- Đau xuất hiện ở bước nào của thao tác và ở vị trí nào.
- Người bệnh mô tả đau mới hay đau cũ; mức đau có tăng so với ca trước không.
- Có sưng, bầm, nóng, đỏ hoặc biến dạng mới không.
- Có vết mổ, catheter, ống dẫn hoặc vùng da tổn thương đang bị kéo căng không.
- Nét mặt, nhịp thở, gồng cơ và phản ứng khi chạm nhẹ.
- Đau có giảm khi dừng thao tác hay vẫn kéo dài.
- Có sự kiện trước đó như té, trượt, kéo tay hoặc vận động mạnh không.
Cô SAN nên làm gì? – 7 bước
- Dừng thao tác nếu người bệnh đau rõ hoặc phản ứng bất thường.
- Hỏi vị trí và mức độ đau bằng cách đơn giản phù hợp khả năng giao tiếp.
- Đưa người bệnh về tư thế an toàn, dễ chịu nhất có thể.
- Kiểm tra nhanh các yếu tố quan sát được: dây/ống, ga bị kéo, tay chân bị kẹt, vùng sưng/bầm.
- Không cố kéo khớp, nắn, xoa mạnh hoặc tập thêm để “giãn ra”.
- Khi di chuyển lại, chỉ thực hiện theo kỹ thuật đã được hướng dẫn và với đủ người hỗ trợ.
- Báo gia đình khi đau mới, đau tăng hoặc làm người bệnh không thể đổi tư thế như thường ngày.
Khi nào cần báo ngay?
- Đau dữ dội đột ngột, biến dạng chi, sưng nhanh hoặc nghi chấn thương.
- Đau kèm khó thở, đau ngực, vã mồ hôi hoặc thay đổi ý thức.
- Đau mới sau té/ngã hoặc sau khi bị kéo mạnh.
- Đau kèm yếu mới, méo miệng, nói khó hoặc dấu hiệu thần kinh cấp.
Báo cáo cuối ca – mẫu tham khảo
“Lúc 15:20 khi xoay ông Đức sang trái, ông đau vai phải và yêu cầu dừng. Tôi đưa ông về tư thế ngửa thoải mái, kiểm tra không thấy sưng/bầm mới, không kéo tay phải. Sau 10 phút ông nói đau giảm. Đã báo gia đình và tạm ngưng xoay sang trái cho tới khi có hướng dẫn thêm.”
Điều SAN muốn giữ trong cách chăm sóc
Người bệnh nằm lâu có thể phụ thuộc vào người khác trong những việc rất riêng tư và rất nhỏ. Chất lượng chăm sóc không chỉ nằm ở việc hoàn thành thao tác, mà ở cách Cô SAN nhìn thấy sự thay đổi, hỏi trước khi làm, làm nhẹ nhàng, giữ kín đáo và chuyển thông tin có ích cho gia đình.
Đọc tiếp trong cùng cụm: trở mình cho người bệnh nằm lâu; kê gối cho người nằm lâu; đỏ da ở vùng tì đè.
Gia đình cần hỗ trợ chăm sóc người bệnh nằm lâu tại nhà hoặc tại bệnh viện có thể tham khảo dịch vụ chăm sóc người bệnh tại nhà của SAN.
SAN nền tảng chăm sóc
