Người bệnh nằm lâu bị đỏ da ở lưng, mông, gót chân: Khi nào chỉ là vết đỏ, khi nào cần báo?

Vết đỏ ở vùng tì đè có thể là tín hiệu sớm cần chú ý ở người nằm lâu. Cô SAN cần quan sát màu da, nhiệt độ, độ ẩm, đau và sự thay đổi theo thời gian, thay vì tự kết luận là loét.

Lưu ý: Case dưới đây là tình huống minh họa/composite, không phải khách hàng thật của SAN.

Một tình huống rất dễ gặp ở nhà

Ông Hùng, 79 tuổi, phải nằm phần lớn thời gian sau một đợt bệnh nặng. Khi thay ga buổi sáng, Cô SAN thấy vùng gót chân phải đỏ hơn hôm qua và ông nói hơi rát khi chạm. Da chưa trầy, chưa có vết hở. Thay vì gọi ngay là “loét tì đè”, điều quan trọng là ghi nhận đúng: đỏ ở đâu, có mất màu khi đổi tư thế hay không, vùng da có nóng, cứng, ẩm hoặc đau hơn không, và báo gia đình để được đánh giá khi cần.

Vì sao tình huống này cần được nhìn kỹ hơn?

Người nằm lâu có nguy cơ tổn thương do áp lực vì một vùng da và mô mềm phải chịu lực trong thời gian kéo dài. Các vùng xương nhô như gót chân, xương cùng, hông, mắt cá, khuỷu và vai dễ bị ảnh hưởng.

Đỏ da không phải lúc nào cũng là loét tì đè. Tuy nhiên, đỏ hoặc đổi màu kéo dài, đặc biệt kèm đau, nóng, cứng hoặc mềm bất thường, là thay đổi cần được chú ý.

Với da sẫm màu, tổn thương sớm có thể không biểu hiện bằng đỏ rõ; thay đổi màu, nhiệt độ, độ chắc và cảm giác đau có thể quan trọng hơn.

Đọc thêm trên SAN: Cách vệ sinh người bệnh nằm liệt giường tại nhà: Cùng là vệ sinh, nhưng mỗi người cần một cách tiếp cận khác; Cách thay quần áo cho người bệnh nằm giường: Nhẹ nhàng, kín đáo và không làm đau người bệnh; Cách tắm cho người cao tuổi an toàn tại nhà: Cùng là không chịu tắm, nhưng mỗi người có thể có một lý do rất khác. Các bài này bổ sung bối cảnh liên quan; nội dung hiện tại đi sâu vào tình huống riêng của người bệnh nằm lâu.

Tham khảo chuyên môn: hướng dẫn của NICE về phòng ngừa và đánh giá loét tì đè; hướng dẫn MedlinePlus về phòng ngừa tổn thương do tì đè.

Cô SAN quan sát gì?

• Vị trí chính xác của vùng đổi màu: gót, xương cùng, hông, mắt cá, vai, khuỷu hay sau đầu.
• Da có còn nguyên vẹn không; có phồng rộp, trầy, rỉ dịch hay vết hở không.
• Màu da có khác vùng xung quanh không và thay đổi có kéo dài sau khi giảm áp lực không.
• Vùng da có nóng/lạnh, cứng/mềm bất thường hoặc đau/rát hơn baseline không.
• Da có bị ẩm do mồ hôi, nước tiểu, phân hoặc ga ẩm không.
• Người bệnh có nằm một tư thế lâu hơn thường lệ hoặc khó chịu khi trở mình không.
• Thay đổi hôm nay so với hôm qua và so với đầu ca.

Cô SAN nên làm gì? – 7 bước

• Kiểm tra da ở các vùng tì đè trong lúc vệ sinh hoặc thay quần áo, không chờ tới khi có vết hở.
• Giảm áp lực lên vùng nghi ngờ bằng cách đổi tư thế theo kế hoạch chăm sóc đã thống nhất.
• Giữ da sạch và khô; xử lý ngay ga hoặc quần áo ẩm/bẩn.
• Không xoa bóp mạnh vùng da đang đỏ hoặc đổi màu.
• Không tự bôi thuốc, sát khuẩn mạnh hoặc dán sản phẩm lên vùng tổn thương khi chưa có hướng dẫn.
• Ghi rõ vị trí, kích thước tương đối, màu, cảm giác đau và thời điểm phát hiện.
• Báo gia đình sớm khi vùng đổi màu không giảm, đau tăng, da nóng/cứng, có phồng rộp, rỉ dịch hoặc vết hở.

Khi nào cần báo ngay?

• Vết hở, phồng rộp, rỉ dịch, mùi bất thường hoặc vùng da đổi màu lan rộng.
• Đau tăng nhanh, da nóng, sưng hoặc người bệnh có sốt.
• Vùng tím/sẫm màu sâu, mô mềm bất thường hoặc tổn thương xuất hiện rất nhanh.
• Người bệnh có nguy cơ cao và vùng đỏ/đổi màu kéo dài dù đã giảm áp lực.

Báo cáo cuối ca – mẫu tham khảo

“Ca sáng: phát hiện vùng gót phải đỏ khoảng bằng đồng xu lớn, da còn nguyên vẹn, ông Hùng nói hơi rát khi chạm. Không thấy phồng rộp hay rỉ dịch. Tôi giảm áp lực vùng gót theo hướng dẫn, thay ga khô và kiểm tra lại sau 45 phút; màu vẫn còn rõ. Đã báo gia đình lúc 10:15 để tiếp tục theo dõi/đánh giá.”

Điều SAN muốn giữ trong cách chăm sóc

Người bệnh nằm lâu có thể phụ thuộc vào người khác trong những việc rất riêng tư và rất nhỏ. Chất lượng chăm sóc không chỉ nằm ở việc hoàn thành thao tác, mà ở cách Cô SAN nhìn thấy sự thay đổi, hỏi trước khi làm, làm nhẹ nhàng, giữ kín đáo và chuyển thông tin có ích cho gia đình.

Đọc tiếp trong cùng cụm: trở mình cho người bệnh nằm lâu; kê gối giảm tì đè cho người nằm lâu; da ẩm ở người bệnh nằm lâu; ga giường của người bệnh nằm lâu.

Gia đình cần hỗ trợ chăm sóc người bệnh nằm lâu tại nhà hoặc tại bệnh viện có thể tham khảo dịch vụ home care for the sick. by SAN. 

SAN care platform