Người sau đột quỵ không kiểm soát được tiểu tiện: Cô SAN nên quan sát gì?
Sau đột quỵ, người bệnh có thể gặp vấn đề bàng quang và ruột. Cô SAN không chẩn đoán loại rối loạn nhưng có thể quan sát thời điểm, khả năng vận động, nhận thức và dấu hiệu bất thường để gia đình trao đổi đúng với đội ngũ phục hồi.
Case dưới đây là tình huống minh họa tổng hợp; tên, tuổi và nơi cư trú được hư cấu.
Một tình huống rất dễ gặp ở nhà
Ông Đức Lợi, 67 tuổi, ở chung cư Richmond City, Bình Thạnh, sau đột quỵ đi lại bằng gậy và nói chậm. Một tuần đầu ở nhà ông thường báo buồn tiểu quá muộn và không kịp tới toilet. Có hôm ông lại không gọi dù tã đã ướt. Câu hỏi quan trọng không phải chỉ “ông són bao nhiêu lần?”, mà còn “ông có nhận ra nhu cầu, có gọi được, có đứng dậy kịp và có hiểu hướng dẫn không?”.
Vì sao khó?
Stroke có thể đi kèm bladder/bowel control problems; một phần có thể cải thiện theo thời gian và phục hồi.
Vấn đề có thể đến từ thần kinh, nhận thức, giao tiếp, vận động hoặc thuốc.
Theo dõi chức năng và pattern giúp rehab team/gia đình điều chỉnh kế hoạch phù hợp hơn.
Đọc thêm trên SAN: Tiểu không tự chủ ở người cao tuổi and Hourly in-home elderly care services.
Cô SAN quan sát gì?
- Người bệnh có cảm nhận buồn tiểu và báo được hay không.
- Són xảy ra trước khi đứng lên, trên đường đi hay khi đã tới toilet.
- Khả năng chuyển giường-ghế, đứng và đi có thay đổi không.
- Có neglect, aphasia, lú lẫn hoặc khó hiểu lời nhắc không.
- Lượng/số lần tiểu có thay đổi đột ngột; có đau/rát/máu/sốt không.
- Thuốc lợi tiểu hoặc lịch uống thuốc có liên quan thời điểm tiểu nhiều không – chỉ ghi nhận, không tự đổi thuốc.
Cô SAN nên làm gì? – 7 bước
- Tuân thủ toileting plan của bệnh viện/rehab team nếu có.
- Đặt chuông gọi, dụng cụ hỗ trợ và đường đi trong tầm sử dụng an toàn.
- Cho đủ thời gian giao tiếp; không hiểu im lặng là “không cần đi”.
- Hỗ trợ đứng/di chuyển đúng kỹ thuật đã được hướng dẫn; không kéo tay yếu.
- Ghi pattern và mức trợ giúp cần mỗi lần.
- Không tự tập bàng quang, giảm nước hoặc đổi lịch thuốc.
- Báo gia đình khi continence xấu đi, chức năng đi lại thay đổi hoặc xuất hiện dấu hiệu y khoa mới.
Khi nào cần báo ngay?
- Dấu hiệu đột quỵ mới/tái phát: méo mặt, yếu tăng, nói khó, thay đổi ý thức.
- Không tiểu được, tiểu máu, đau/rát nhiều hoặc sốt.
- Té/ngã trên đường đi toilet.
Báo cáo cuối ca – mẫu tham khảo
“Trong ca 8 giờ, ông báo buồn tiểu 4 lần; 2 lần không kịp tới toilet. Cả hai lần đều xảy ra sau khi ngủ dậy, ông cần khoảng 2 phút để chuyển từ nằm sang ngồi. Giao tiếp chậm nhưng hiểu câu ngắn. Không đau/rát, không sốt. Đã báo gia đình để theo dõi và trao đổi rehab team.”
Điều SAN muốn giữ trong cách chăm sóc
Đi tiêu, đi tiểu là những việc rất riêng tư. Người cao tuổi có thể mất kiểm soát một chức năng cơ thể nhưng không vì vậy mà mất quyền được hỏi ý kiến, được che chắn, được nói chuyện như một người trưởng thành và được giữ bí mật về những sự cố của mình. Cô SAN cần làm sạch mà không làm người bệnh thấy mình “bẩn”, hỗ trợ mà không tước đi phần tự chủ còn lại, quan sát nhưng không phán xét.
Khi gia đình cần người hỗ trợ vệ sinh cá nhân, đi toilet, thay tã, ăn uống, đi lại và ghi nhận thay đổi hằng ngày, SAN có thể đồng hành bằng dịch vụ Hourly home care for the elderly..
