Da đỏ, hăm và đau vùng kín khi phải dùng tã: Cô SAN nên làm gì?
Ẩm kéo dài do nước tiểu hoặc phân có thể làm da người cao tuổi kích ứng và tổn thương. Cô SAN cần làm sạch nhẹ, giữ khô, quan sát và báo sớm thay vì tự chẩn đoán nấm hay tự bôi thuốc.
Case dưới đây là tình huống minh họa tổng hợp; tên, tuổi và nơi cư trú được hư cấu.
Người già bị da đỏ, hăm và đau vùng kín – Một tình huống rất dễ gặp ở nhà
Ông Hoàng Nam, 74 tuổi, ở khu căn hộ Masteri An Phú, TP Thủ Đức, dùng tã gần như cả ngày vì nằm nhiều. Khi thay tã chiều, Cô SAN thấy vùng mông đỏ hơn hôm qua và ông nhăn mặt khi lau. Nếu chỉ bôi thêm phấn hoặc kem bất kỳ vì “hăm tã”, có thể che mất một vấn đề da cần được đánh giá.
Vì sao khó?
- Da người lớn tuổi mỏng và dễ tổn thương; ẩm, ma sát và tiếp xúc với nước tiểu/phân có thể gây kích ứng.
- Phân thường gây kích ứng mạnh hơn nước tiểu; việc để tã bẩn lâu làm tăng thời gian da tiếp xúc với ẩm/chất kích thích.
- Người chăm không nên tự kết luận nấm, viêm da hay loét áp lực chỉ bằng nhìn.
Đọc thêm trên SAN: Tiểu không tự chủ ở người cao tuổi và dịch vụ chăm sóc người già tại nhà theo giờ.
Cô SAN quan sát gì?
- Vị trí đỏ: nếp bẹn, quanh hậu môn, mông, vùng cùng cụt hay vùng chịu tì.
- Màu đỏ có mất sau khi thay đổi tư thế/giữ khô hay tồn tại.
- Có bong, trợt, rỉ dịch, mụn nước, mùi, đau hoặc ngứa không.
- Tã có quá chật, rò nhiều hoặc cọ xát không.
- Tần suất đi tiêu/tiểu và thời gian da bị ẩm kéo dài.
- Người bệnh có sốt, đau tăng hoặc vùng đỏ lan nhanh không.
Cô SAN nên làm gì? – 7 bước
- Thay sản phẩm ướt/bẩn sớm; không để vì “chưa đầy tã”.
- Làm sạch nhẹ nhàng theo kế hoạch; tránh nước quá nóng và chà mạnh.
- Thấm khô, đặc biệt ở nếp da.
- Dùng barrier ointment/skin product chỉ theo sản phẩm và hướng dẫn gia đình/nhân viên y tế đã thống nhất.
- Giảm ma sát, kiểm tra độ vừa của tã và giữ ga giường khô phẳng.
- Ghi vị trí, kích thước tương đối và mức đau để so sánh ca sau.
- Báo sớm nếu đỏ kéo dài, da trầy/loét, đau tăng hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
Khi nào cần báo ngay?
- Vết loét hở, rỉ dịch, chảy máu hoặc vùng đỏ tím/đen.
- Sốt, đau tăng nhanh, sưng nóng hoặc đỏ lan.
- Da vùng cùng cụt đỏ không mất khi bỏ tì, đặc biệt người nằm lâu.
Báo cáo cuối ca – mẫu tham khảo
“15:30: vùng da quanh hậu môn đỏ khoảng 4 x 3 cm, da còn nguyên, không rỉ dịch; ông nói rát nhẹ khi vệ sinh. Đã làm sạch nhẹ, thấm khô và dùng lớp bảo vệ da theo sản phẩm gia đình chuẩn bị. Báo chị Lan lúc 15:50, đề nghị theo dõi và xin đánh giá nếu đỏ tăng.”
Điều SAN muốn giữ trong cách chăm sóc
Đi tiêu, đi tiểu là những việc rất riêng tư. Người cao tuổi có thể mất kiểm soát một chức năng cơ thể nhưng không vì vậy mà mất quyền được hỏi ý kiến, được che chắn, được nói chuyện như một người trưởng thành và được giữ bí mật về những sự cố của mình. Cô SAN cần làm sạch mà không làm người bệnh thấy mình “bẩn”, hỗ trợ mà không tước đi phần tự chủ còn lại, quan sát nhưng không phán xét.
Khi gia đình cần người hỗ trợ vệ sinh cá nhân, đi toilet, thay tã, ăn uống, đi lại và ghi nhận thay đổi hằng ngày, SAN có thể đồng hành bằng dịch vụ chăm sóc người già tại nhà theo giờ.
