Cách phòng loét tì đè cho người bệnh nằm lâu
Loét tì đè là một trong những rủi ro thường gặp khi chăm sóc người bệnh nằm lâu, người bệnh ít vận động hoặc người cao tuổi yếu phải nằm nhiều trên giường.
Ban đầu, dấu hiệu có thể rất nhỏ: một vùng da hơi đỏ, hơi nóng, đau, ẩm hoặc khó chịu. Nhưng nếu không được phát hiện và báo kịp thời, tình trạng có thể nặng hơn, khiến người bệnh đau đớn, khó chăm sóc và ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống.
Người chăm sóc phi y khoa không tự điều trị loét tì đè. Tuy nhiên, người chăm sóc có vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa, quan sát sớm, giữ vệ sinh, hỗ trợ thay đổi tư thế phù hợp và báo gia đình khi thấy dấu hiệu bất thường.
Phòng loét tì đè không phải là việc lớn lao. Nó bắt đầu từ sự cẩn thận trong từng lần vệ sinh, thay tã, thay drap, xoay trở và quan sát da hằng ngày.
Loét tì đè là gì?
Loét tì đè là tình trạng vùng da và mô bên dưới bị tổn thương do chịu áp lực trong thời gian dài, thường xảy ra ở người bệnh nằm lâu hoặc ít thay đổi tư thế.
Những vùng dễ bị tì đè thường là các điểm cơ thể tiếp xúc nhiều với giường hoặc ghế. Người chăm sóc không cần tự chẩn đoán mức độ tổn thương, nhưng cần biết quan sát những dấu hiệu ban đầu để báo lại kịp thời.
Với người bệnh nằm lâu, da có thể mỏng, yếu và dễ tổn thương hơn. Nếu da thường xuyên ẩm, drap nhăn, tã không được thay phù hợp hoặc người bệnh ít được thay đổi tư thế, nguy cơ loét có thể tăng lên.
Vì sao người bệnh nằm lâu dễ bị loét tì đè?
Người bệnh nằm lâu thường ít vận động, nên một số vùng cơ thể bị tì ép trong thời gian dài. Khi áp lực kéo dài, vùng da đó có thể bị thiếu lưu thông tốt, dễ đỏ, đau hoặc tổn thương.
Ngoài áp lực, độ ẩm cũng là yếu tố quan trọng. Nếu da người bệnh thường xuyên ẩm do mồ hôi, nước tiểu, phân, tã bẩn hoặc vệ sinh chưa khô thoáng, da dễ bị kích ứng hơn.
Drap giường bị nhăn, quần áo cộm, vật dụng dưới lưng hoặc tư thế nằm không thoải mái cũng có thể làm tăng nguy cơ khó chịu và tổn thương da.
Vì vậy, phòng loét tì đè cần kết hợp nhiều việc nhỏ: giữ sạch, giữ khô, thay đổi tư thế phù hợp, quan sát da và báo cáo kịp thời.
Dấu hiệu cần chú ý khi quan sát da
Người chăm sóc nên quan sát da khi vệ sinh cá nhân, thay tã, thay đồ, thay drap hoặc hỗ trợ xoay trở.
Một số dấu hiệu cần chú ý gồm vùng da đỏ hơn bình thường, vùng da nóng, đau, ẩm, đổi màu, trầy xước, người bệnh than khó chịu ở một điểm tì ép hoặc có mùi bất thường.
Nếu thấy vùng da đỏ không giảm, người bệnh than đau nhiều hơn hoặc có dấu hiệu tổn thương, cần báo gia đình hoặc người phụ trách.
Người chăm sóc không tự ý kết luận là loét mức độ nào. Việc cần làm là quan sát, ghi nhận và báo đúng lúc.
Giữ da sạch và khô thoáng
Giữ vệ sinh là một phần quan trọng trong phòng loét tì đè.
Người chăm sóc cần hỗ trợ người bệnh vệ sinh cá nhân, thay tã khi cần, lau khô nhẹ nhàng, thay đồ sạch và giữ vùng da dễ ẩm được khô thoáng phù hợp.
Không nên để người bệnh nằm lâu trong tã bẩn hoặc quần áo ẩm. Không nên chà xát mạnh lên da vì da người bệnh có thể rất dễ tổn thương.
Nếu gia đình hoặc nhân viên y tế có hướng dẫn dùng sản phẩm chăm sóc da cụ thể, người chăm sóc cần làm theo hướng dẫn. Không tự ý dùng thuốc bôi, dầu, lá cây hoặc mẹo dân gian nếu chưa được đồng ý.
Hỗ trợ thay đổi tư thế phù hợp
Người bệnh nằm lâu thường cần được hỗ trợ thay đổi tư thế để giảm áp lực lên một vùng cơ thể.
Khi hỗ trợ xoay trở, người chăm sóc cần báo trước, làm chậm, không kéo giật và quan sát phản ứng của người bệnh. Nếu người bệnh đau, khó chịu hoặc có vết thương, cần làm theo hướng dẫn cụ thể từ gia đình hoặc nhân viên y tế.
Có thể nói:
“Con xoay người cô/chú nhẹ một chút nha.”
“Nếu đau thì nói con dừng lại.”
“Mình đổi tư thế cho dễ chịu hơn nha.”
Thay đổi tư thế đúng cách không chỉ giúp phòng loét, mà còn giúp người bệnh đỡ mỏi và dễ chịu hơn.
Giữ drap giường phẳng, sạch và khô
Drap giường nhăn, ẩm hoặc bẩn có thể làm người bệnh khó chịu và tăng nguy cơ tổn thương da.
Người chăm sóc cần kiểm tra drap thường xuyên, nhất là sau khi người bệnh ăn uống, đổ mồ hôi, vệ sinh, thay tã hoặc nằm lâu một tư thế.
Drap nên được kéo phẳng, không để vật cứng, đồ vụn, khăn ướt hoặc quần áo cộm dưới lưng người bệnh.
Giường bệnh sạch và phẳng là một chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng trong chăm sóc người bệnh nằm lâu.
Chú ý khi thay tã
Thay tã là thời điểm dễ quan sát da và cũng là thời điểm quan trọng để giữ vùng da sạch, khô.
Người chăm sóc cần thay tã đúng lúc, vệ sinh nhẹ nhàng, lau khô phù hợp và quan sát vùng da có đỏ, hăm, đau hoặc bất thường không.
Không nên nói lời làm người bệnh xấu hổ trong lúc thay tã. Không nên làm quá vội. Không nên để người bệnh nằm lâu trong tình trạng ẩm hoặc bẩn.
Nếu thấy vùng da bất thường, cần báo gia đình. Không tự ý bôi thuốc hoặc dùng sản phẩm lạ nếu chưa có hướng dẫn.
Không tự ý xử lý vết loét
Một lỗi nguy hiểm là người chăm sóc tự xử lý vết loét theo kinh nghiệm cá nhân.
Người chăm sóc phi y khoa không nên tự ý bôi thuốc, đắp lá, dùng dầu, xử lý vết thương, cắt bỏ mô, nặn, rửa bằng dung dịch lạ hoặc làm các can thiệp y tế nếu không có chuyên môn và hướng dẫn phù hợp.
Nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ loét hoặc tổn thương da, cần báo gia đình hoặc nhân viên y tế phù hợp.
Biết giới hạn là một phần của chăm sóc an toàn.
Báo cáo với gia đình như thế nào?
Khi thấy dấu hiệu bất thường trên da, người chăm sóc nên báo cáo rõ ràng, ngắn gọn và trung thực.
Có thể báo:
“Hôm nay em thấy vùng lưng của cô/chú hơi đỏ hơn mọi ngày.”
“Khi thay tã, em thấy vùng da này bị hăm và cô/chú than đau.”
“Em thấy drap bị ẩm, em đã thay sạch và xin báo gia đình theo dõi thêm.”
Báo cáo không cần làm gia đình hoảng sợ, nhưng phải đủ thông tin để gia đình nắm tình hình.
Không nên giấu vì sợ bị trách. Nếu phát hiện sớm, gia đình có thể xử lý sớm hơn.
Phòng loét tì đè cũng cần sự phối hợp của gia đình
Người chăm sóc có vai trò quan trọng, nhưng gia đình cũng cần phối hợp.
Gia đình cần cung cấp đủ vật dụng chăm sóc, tã phù hợp, quần áo sạch, drap sạch, vật dụng hỗ trợ nếu cần và hướng dẫn cụ thể nếu người bệnh có tình trạng đặc biệt.
Nếu người chăm sóc báo vùng da bất thường, gia đình nên theo dõi và liên hệ nhân viên y tế phù hợp khi cần.
Chăm sóc người bệnh nằm lâu là công việc cần sự phối hợp giữa người chăm sóc, gia đình và nhân viên y tế khi có vấn đề vượt quá phạm vi chăm sóc sinh hoạt.
SAN Care Academy đào tạo phòng loét tì đè như thế nào?
Tại SAN Care Academy, phòng loét tì đè là một nội dung quan trọng trong chương trình chăm sóc người bệnh tại nhà và chăm sóc người bệnh nằm một chỗ.
Học viên được hướng dẫn cách quan sát da, giữ vệ sinh khô thoáng, hỗ trợ thay đổi tư thế, thay tã, thay drap, nhận biết dấu hiệu bất thường và báo cáo với gia đình.
SAN Care Academy nhấn mạnh rằng người chăm sóc phi y khoa không tự điều trị loét, nhưng cần biết phòng ngừa và báo sớm.
Chăm sóc tốt không phải là đợi đến khi có vấn đề mới xử lý. Chăm sóc tốt là quan sát mỗi ngày để giảm nguy cơ từ đầu.
Ai nên học kỹ năng phòng loét tì đè?
Kỹ năng này phù hợp với người muốn học nghề chăm sóc người bệnh, người chăm sóc người bệnh nằm một chỗ, caregiver, người giúp việc chăm bệnh, người chăm người bệnh sau tai biến, người bệnh sau phẫu thuật và con cháu đang chăm người thân tại nhà.
Đặc biệt, nếu người bệnh nằm lâu, ít vận động, dùng tã thường xuyên hoặc cần hỗ trợ xoay trở, kỹ năng phòng loét tì đè là rất cần thiết.
Câu hỏi thường gặp
Loét tì đè thường gặp ở ai?
Thường gặp ở người bệnh nằm lâu, ít vận động, người cao tuổi yếu, người bệnh sau tai biến, người bệnh nằm một chỗ hoặc người cần hỗ trợ thay đổi tư thế.
Người chăm sóc có tự điều trị loét tì đè được không?
Không nên. Người chăm sóc phi y khoa không tự ý điều trị loét hoặc xử lý vết thương nếu chưa có chuyên môn và hướng dẫn phù hợp. Cần báo gia đình hoặc nhân viên y tế.
Làm sao để phòng loét tì đè?
Cần giữ da sạch và khô, hỗ trợ thay đổi tư thế phù hợp, giữ drap phẳng, quan sát vùng da dễ bị tì ép và báo sớm khi có dấu hiệu bất thường.
Khi thấy vùng da đỏ thì làm gì?
Cần báo gia đình hoặc người phụ trách để theo dõi. Không tự ý bôi thuốc hoặc dùng mẹo dân gian nếu chưa có hướng dẫn.
Thay tã có liên quan đến phòng loét không?
Có. Thay tã đúng lúc, vệ sinh nhẹ nhàng và giữ da khô thoáng giúp giảm nguy cơ kích ứng da và góp phần phòng loét.
Đăng ký tư vấn khóa học chăm sóc người bệnh tại nhà
Nếu anh/chị muốn học cách phòng loét tì đè và chăm sóc người bệnh nằm lâu đúng cách, SAN Care Academy có thể tư vấn khóa học phù hợp.
Anh/chị có thể đăng ký để được tư vấn:
- Khóa học chăm sóc người bệnh tại nhà phù hợp
- Kỹ năng phòng loét tì đè
- Kỹ năng vệ sinh, thay tã, thay drap và xoay trở
- Kỹ năng quan sát dấu hiệu bất thường
- Học phí và lịch học mới nhất
- Điều kiện thực tập có giám sát
- Định hướng việc làm sau khóa học
Đăng ký tư vấn ngay hôm nay để học kỹ năng chăm sóc người bệnh nằm lâu đúng cách, an toàn và có trách nhiệm.
Anh/chị đang chăm người bệnh nằm lâu và lo về loét tì đè?
Hãy để SAN Care Academy tư vấn khóa học giúp anh/chị biết cách vệ sinh, xoay trở, quan sát da và báo cáo đúng lúc.
