Phù chân ở người già có sao không? 7 điều người chăm sóc nên quan sát mỗi ngày “Dạo này mắt cá chân của mẹ cứ sưng lên.” “Sáng thì đỡ nhưng chiều lại phù.” “Chân ông hôm nay to hơn chân bên kia.” “Có nên kê chân cao hay mua thuốc lợi tiểu cho bà uống không?” Phù chân ở người cao tuổi là tình trạng không hiếm gặp. Phù xảy ra khi dịch tích tụ trong các mô, thường dễ nhận thấy ở bàn chân, mắt cá và cẳng chân. Tình trạng này có thể liên quan đến việc đứng hoặc ngồi lâu, ít vận động, một số loại thuốc, vấn đề tuần hoàn tĩnh mạch hoặc nhiều bệnh lý khác của tim, thận, gan và hệ bạch huyết. Điều quan trọng là: Phù chân là một biểu hiện, không phải một chẩn đoán. Cô SAN có thể nhìn thấy chân sưng. Có thể nhận ra một bên sưng nhiều hơn. Có thể ghi nhận da căng, đỏ hoặc ấm. Có thể phát hiện hôm nay người cao tuổi hụt hơi hơn. Nhưng không nên từ đó kết luận: “Bà bị suy tim.” “Ông bị suy thận.” “Chắc có cục máu đông.” Vai trò phù hợp của người chăm là: quan sát – so sánh với thường ngày – ghi nhận diễn tiến – hỗ trợ đúng phạm vi – và báo đúng lúc. Một tình huống rất dễ được xem là “do tuổi già” Các tình huống trong bài là tình huống minh họa tổng hợp; tên, tuổi và nơi cư trú đã được hư cấu, không phải khách hàng thực tế của SAN. Bà Minh Châu, 76 tuổi, sống tại khu căn hộ Estella Heights, TP.HCM, vẫn tự đi lại chậm trong nhà. Gần đây, Cô SAN nhận thấy đến khoảng 17 giờ, hai mắt cá chân của bà thường sưng hơn buổi sáng. Bà nói: “Già rồi chân sưng vậy thôi, không sao đâu.” Nếu chỉ nghe câu đó, người chăm có thể bỏ qua. Nhưng nếu quan sát có hệ thống, Cô SAN có thể ghi được: Buổi sáng chân gần như bình thường. Cuối chiều hai mắt cá cùng sưng nhẹ. Không đau. Da không đỏ hay nóng. Bà vẫn thở bình thường. Ba ngày nay mức sưng gần tương tự nhau. Thông tin này khác hoàn toàn với một tình huống khác:

Tiểu không tự chủ ở người cao tuổi: 7 cách chăm kín đáo, giữ phẩm giá và khi nào cần báo “Bà lại ướt quần rồi.” “Ông phải mang tã thôi.” “Có gì đâu mà ngại, già rồi ai chẳng vậy.” Có những câu được nói với ý hoàn toàn tốt. Nhưng với một người đã tự chăm sóc cơ thể mình suốt 70–80 năm, việc đột nhiên không kiểm soát được tiểu tiện có thể là một trải nghiệm rất khó chịu. Không chỉ vì quần áo bị ướt. Mà vì người cao tuổi có thể cảm thấy: xấu hổ; sợ có mùi; sợ người khác biết; ngại phải nhờ con cháu hoặc người lạ vệ sinh vùng kín; và đôi khi là cảm giác: “Tôi không còn tự lo nổi cho mình nữa.” Tiểu không tự chủ — hay còn gọi là són tiểu, rò rỉ nước tiểu ngoài ý muốn — thường gặp hơn ở người lớn tuổi, nhưng không nên bị xem là điều “già rồi thì phải chịu”. Tình trạng này có nhiều dạng và nhiều nguyên nhân khác nhau; một số có thể được điều trị hoặc kiểm soát tốt hơn khi được đánh giá đúng. National Institute on Aging cũng nhấn mạnh rằng mất kiểm soát bàng quang có thể gây xấu hổ, khiến người cao tuổi hạn chế hoạt động, nhưng có nhiều biện pháp điều trị và quản lý. Gia đình có thể tham khảo thêm hướng dẫn của National Institute on Aging về tiểu không tự chủ ở người cao tuổi. Với Cô SAN, mục tiêu chăm sóc không phải chỉ là: “Làm sao để giường không bị ướt?” Mà còn phải là: “Làm sao để người cao tuổi được sạch sẽ, an toàn và vẫn cảm thấy mình được tôn trọng?” Một tình huống tưởng nhỏ nhưng có thể làm tổn thương lòng tự trọng Các tình huống trong bài là tình huống minh họa tổng hợp; tên, tuổi và nơi cư trú đã được hư cấu, không phải khách hàng thực tế của SAN. Bà Thu Cúc, 79 tuổi, sống tại khu căn hộ The Gold View, Quận 4, vẫn tỉnh táo và có thể tự đi lại chậm trong nhà. Gần đây, bà bắt đầu có vài lần chưa kịp vào nhà vệ sinh thì nước tiểu đã rỉ ra quần. Bà rất ngại. Mỗi lần xảy

Người già ngủ nhiều có sao không? 7 thay đổi giấc ngủ người chăm không nên bỏ qua “Dạo này mẹ ngủ suốt.” “Ông vừa ăn sáng xong lại ngủ.” “Bà ngày trước hay xem TV, bây giờ cứ nằm.” “Tuổi già thì ngủ nhiều là bình thường phải không?” Đây là câu hỏi rất dễ khiến gia đình rơi vào hai thái cực. Một bên quá lo: “Ngủ nhiều chắc có bệnh.” Một bên lại xem nhẹ: “Già rồi thì vậy thôi.” Cả hai cách nghĩ đều chưa đủ. Người cao tuổi có những thay đổi tự nhiên về giấc ngủ. Họ thường ngủ nhẹ hơn, dễ tỉnh giấc hơn vào ban đêm, có xu hướng ngủ và thức sớm hơn người trẻ. Nhưng tuổi cao không đồng nghĩa cơ thể cần ngủ nhiều hơn đáng kể. National Institute on Aging cho biết người lớn tuổi nhìn chung vẫn cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm, tương tự người trưởng thành khác. Nếu một người thường xuyên rất buồn ngủ hoặc giấc ngủ thay đổi rõ so với trước, nên xem xét nguyên nhân thay vì mặc định đó chỉ là tuổi già. National Institute on Aging – giấc ngủ ở người cao tuổi Với Cô SAN, câu hỏi quan trọng không phải: “Ông ngủ bao nhiêu tiếng?” Mà là: “Đây có phải cách ông vẫn ngủ từ trước đến nay, hay là một thay đổi mới?” Một tình huống rất dễ bị bỏ qua vì nghĩ rằng “người già thường hay ngủ” Các tình huống trong bài là tình huống minh họa tổng hợp; tên, tuổi và nơi cư trú đã được hư cấu, không phải khách hàng thực tế của SAN. Bà Ánh Tuyết, 77 tuổi, sống tại khu căn hộ The Sun Avenue, TP.HCM, trước đây có nếp sinh hoạt khá đều. Bà thức dậy khoảng 6 giờ 30, ăn sáng, tưới vài chậu cây rồi xem chương trình truyền hình yêu thích. Buổi trưa bà thường ngủ khoảng một giờ. Một tuần gần đây, người chăm nhận thấy bà bắt đầu ngủ trở lại sau bữa sáng, buổi trưa ngủ gần ba tiếng, chiều vẫn buồn ngủ và ít muốn ra phòng khách. Nếu chỉ nhìn vào tuổi của bà, rất dễ nghĩ: “77 tuổi rồi, ngủ nhiều cũng bình thường.” Nhưng điều đáng chú ý ở đây không phải 77 tuổi. Mà là: Đây